एक मुखी रुद्राक्षलाई हिन्दू शास्त्रहरूमा भगवान शिवको साक्षात् स्वरूप मानिन्छ। यो रुद्राक्ष अत्यन्त दुर्लभ, शक्तिशाली र महँगो हुन्छ। यसलाई शिव पुराणमा "एक मुखी रुद्राक्ष शिव स्वयम् हो" भनिएको छ। यसको दर्शन, स्पर्श वा जपले ब्रह्महत्या जस्ता महापापसमेत नाश हुन्छ र मोक्ष (मुक्ति) को मार्ग खुल्छ। घाँटीमा वा पूजामा एकमुखे रुद्राक्ष लगाउने व्यक्तिको शत्रुहरू स्वतः पराजित हुन्छन्। एकमुखे रुद्राक्ष धारण गर्नाले निश्चित रूपमा सौभाग्य प्राप्त हुन्छ। एकमुखे रुद्राक्षले मानसिक शान्ति प्रदान गरेर सबै पाप र समस्याहरू हटाउँछ भन्ने कुरामा कुनै शंका छैन, र यो प्रमाणित पनि छ। एकमुखे रुद्राक्ष अत्यन्तै दुर्लभ छ। यो अन्य रुद्राक्षहरूको तुलनामा धेरै कम संख्यामा उत्पादन गरिन्छ, र नेपाली एकमुखे रुद्राक्ष अझ दुर्लभ छ। एक मुखी रुद्राक्षलाई शिवको तेस्रो नेत्र (त्रिनेत्र) वा पूर्ण एकत्वको प्रतीक मानिन्छ। यो रुद्राक्ष धारण गर्नेले शिवको पूर्ण कृपा प्राप्त गर्छ र भौतिक सुखसँगै आध्यात्मिक उन्नति हुन्छ। यो मुख्य रूपमा नेपाल (पूर्वी नेपालका डिङ्ला, संखुवासभा, भोजपुर आदि क्षेत्र) र इन्डोनेसियामा पाइन्छ। नेपाली एक मुखी रुद्राक्षलाई विश्वभरि उत्तम मानिन्छ किनकि यसको आकार, ऊर्जा र गुणस्तर उच्च हुन्छ।

ज्योतिषीय महत्व
कुण्डलीमा सूर्य ग्रह कमजोर भएकाहरू (सिंह राशि, मेष राशि आदि) लाई विशेष लाभ। सूर्य दोष निवारण गर्छ।

भौतिक विशेषता र प्रकार

• आकारः नेपाली एक मुखी प्रायः काजू (Cashew Nut) आकार, अण्डाकार वा अर्धचन्द्राकार हुन्छ। पूर्ण गोलाकार असली एक मुखी प्राकृतिक रूपमा हुँदैन (यदि गोल देखियो भने नक्कली हुन सक्छ)।
• मुखः ठ्याक्कै एक मात्र प्राकृतिक रेखा हुन्छ।
• अन्य प्रकारः इन्डोनेसियाको थोरै गोल र सानो हुन्छ, तर नेपाली ठूलो र शक्तिशाली मानिन्छ।
• दुर्लभताः प्राकृतिक रूपमा अत्यन्त कम पाइन्छ, त्यसैले मूल्य लाखौमा पुग्न सक्छ।

आध्यात्मिक फाइदा

1. सहस्रार चक्रको जागरण — गहिरो ध्यान, समाधि र ब्रह्म ज्ञान प्राप्ति।
2. पाप नाश र मोक्षको मार्ग।
3. भगवान शिवको प्रत्यक्ष कृपा, वैराग्य (संसारबाट detachment) र आध्यात्मिक उन्नति।
4. नकारात्मक ऊर्जा, शत्रु र अशुभ शक्तिबाट पूर्ण सुरक्षा।

मानसिक फाइदा

1. मन शान्त, तनाव, चिन्ता, डिप्रेसन र माइग्रेन घटाउँछ।
2. एकाग्रता, स्मरण शक्ति र निर्णय क्षमता बढाउँछ।
3. आत्मविश्वास, नेतृत्व क्षमता र सकारात्मक सोच विकास।
4. अकाल मृत्युबाट बचाउँछ।

शारीरिक/स्वास्थ्य फाइदा

1. हृदय रक्तचाप (BP) नियन्त्रण, मुटुको धड्कन नियमित।
2. आँखा, हड्डी र रक्त सम्बन्धी रोगबाट राहत।
3. शरीरमा मानसिक सन्तुलन कायम राखेर समग्र स्वास्थ्य सुधार।

भौतिक/व्यावहारिक फाइदा

1. धन-समृद्धि, करियर र व्यवसायमा सफलता।
2. अनायास धन प्राप्ति र सामाजिक सम्मान।
3. जीवनमा सुख-शान्ति र मनोकामना पूर्ति।