चारमुखे रुद्राक्षमा चार धर्का हुन्छन्। चारमुखे रुद्राक्षलाई चार वेदको अवतार मानिन्छ। यसले धर्म (धार्मिकता), अर्थ (धन), काम (इच्छा) र मोक्ष (मुक्ति) जस्ता चार गुणहरू प्रदान गर्दछ। यसलाई चारै जातिले सम्मान र सम्मान गर्छन्ः ब्राह्मण, क्षेत्र, वैश्य र शुद्र, र चार आश्रमहरूः ब्रह्मचर्य, गृहस्थ, प्रस्थ र सन्यास। यसको धारण गर्ने धनी, स्वस्थ र ज्ञानी हुन्छ। चारमुखे रुद्राक्ष वुद्धि बढाउने तत्व हो। यो कमजोर बुद्धि वा बोलीमा समस्या भएका बच्चाहरूको लागि पनि लाभदायक छ। चारमुखे रुद्राक्ष धारण गर्नाले मानसिक रोगहरू शान्त हुन्छन् र लगाउने व्यक्तिको स्वास्थ्य कायम राख्छन्। चार मुखी रुद्राक्षलाई भगवान ब्रह्माको प्रतीक मानिन्छ। यो रुद्राक्षको दानामा चारवटा स्पष्ट मुख हुन्छन्, जसलाई चार वेद (ऋग्वेद, सामवेद, यजुर्वेद र अथर्ववेद) को प्रतीक पनि भनिन्छ। यसलाई ब्रह्मा र सरस्वतीको ऊर्जासँग जोडेर हेरिन्छ, जसले ज्ञान, बुद्धि, रचनात्मकता र वाणीको विकास गर्छ। यो रुद्राक्ष बुध ग्रह (Mercury) सँग सम्बन्धित छ, जसले बौद्धिक क्षमता, सञ्चार र तार्किक सोचलाई प्रभावित गर्छ। शिव पुराण अनुसार, रुद्राक्षहरू शिवको आँसुबाट उत्पन्न भएका हुन् र चार मुखीले ब्रह्माको सृष्टि शक्तिलाई प्रतिनिधित्व गर्छ।

उत्पत्ति र प्रकार

1. रुद्राक्ष मुख्य रूपमा नेपाल र इन्डोनेसियामा पाइन्छ।
2. नेपाली चार मुखीः ठूलो आकार, गहिरो खाँच (grooves), काँडेदार र अधिक शक्तिशाली मानिन्छ। नेपालका पूर्वी पहाडी क्षेत्र (जस्तै अरुण उपत्यका) बाट आउने यो सबैभन्दा प्रमाणित र प्रभावकारी हो।
3. जाभा/इन्डोनेसियनः साना र चिल्लो, कम शक्तिशाली तर सस्तो।
4. नेपाली चार मुखी धारण गर्नु राम्रो मानिन्छ किनकि यसमा प्राकृतिक ऊर्जा बढी हुन्छ।

मुख्य फाइदा

1. चार मुखी रुद्राक्ष धारण गर्दा मुख्य रूपमा बौद्धिक र मानसिक विकास हुन्छ।

आध्यात्मिक फाइदा

1. ब्रह्म ज्ञान, सरस्वतीको कृपा र गहन ध्यानमा सहयोग।
2. चक्र सक्रियः विशेष गरी विशुद्धि चक्र (Throat Chakra) लाई बलियो बनाउँछ, जसले वाणी र सञ्चार शक्ति बढाउँछ।
3. नकारात्मक ऊर्जा र बुध ग्रहको दोष हटाउँछ।

मानसिक/बौद्धिक फाइदा

1. स्मरण शक्ति (memory) र एकाग्रता बढाउँछ — विद्यार्थी, शिक्षक, लेखक, वक्ता, शोधकर्ता र कलाकारका लागि अति उत्तम।
2. रचनात्मकता, तार्किक सोच र आत्मविश्वास विकास गर्छ।
3. तनाव, चिन्ता, डिप्रेसन र मानसिक अस्थिरता कम गर्छ।
4. नयाँ कुरा सिक्न र बुझ्न सजिलो हुन्छ।

शारीरिक फाइदा

1. गला, थाइरोइड र स्वरसम्बन्धी समस्या कम गर्छ।
2. प्रतिरक्षा प्रणाली बलियो बनाउँछ र समग्र स्वास्थ्यमा सन्तुलन ल्याउँछ।
3. इश्वरिय शक्तिले शरीरको ऊर्जा सन्तुलित राख्छ।

ज्योतिषीय/भौतिक फाइदा

1. बुध दोष भएकाहरू (जस्तै मिथुन र कन्या राशि) लाई विशेष लाभ।
2. पद-प्रतिष्ठा, समाजमा सम्मान र सफलता।
3. यो रुद्राक्ष धारण गर्नेले विद्या, वाणी र बुद्धिको पूर्ण विकास पाउँछ भनिन्छ।